Moje Notatki

Historia Polski – cz.741

In sredniowiecze polski on Listopad 14, 2009 at 5:21 pm

Uzasadnieniem rozbioru, podkreślonym w konwencji, a przyjętym później przez licznych historiografów, i to nie tylko stojących na usługach dworów zaborczych (jak to wykazał ostatnio M. Serejski), był przede wszystkim fakt odmienności ustroju Rzeczypospolitej od otaczających ją monarchii absolutnych, określany jako stan „całkowitego rozkładu państwa” i anarchii, wynikającej z „ducha fakcyjnego”
Dodano do tego mniej czy więcej wyimaginowane uzasadnienia historyczne (np. prawa Austrii do spadku po węgierskich Arpadach, którzy na pewien czas podporządkowali sobie księstwo halickie), nie przypisując im zresztą większego znaczenia. W istocie rzeczy pierwszy rozbiór był zwykłym aktem gwałtu i przemocy, dokonanym nie dlatego, że Polska znalazła się w stanie anarchii, ale że usiłowała zmodernizować swą organizację państwową, i wypływającym z bezwzględnego dążenia do ekspansji kosztem słabszego sąsiada. Szczególnie wyraźnie wystąpiła łapczywość dworu wiedeńskiego i berlińskiego, które starały się zagarnąć jak najwięcej, nawet poza granice zakreślone w konwencji. Tak więc inicjator rozbioru – Prusy, uzyskiwały Warmię, województwo pomorskie, malborskie i chełmińskie (ale bez Gdańska i Torunia) oraz tereny nadnoteckie, razem 36 tys. km2 i 580 tys. mieszkańców. Austria zajęła południową część województwa krakowskiego i sandomierskiego oraz województwo ruskie, 83 tys. km2 i 2 mln 650 tys. ludności; terenom tym nadała wykoncypowaną przez biuralistów wiedeńskich nazwę Galicji i Lodomerii. Wreszcie Rosja zadowoliła się stosunkowo skromną zdobyczą – ziemiami na wschód od Dźwiny i Dniepru, a więc resztkami Inflant i wschodnimi częściami Białorusi, 92 tys. km2 i l mln 300 tys. mieszkańców. Okupacji dokonano bez oporu. Wojsko Rzeczypospolitej, wyniszczone w czasie barskiej zawieruchy, nie przekraczające 10 tys. ludzi, nie było zdolne nawet do demonstracyjnych akcji. Nie omieszkali wyzyskać tego zaborcy, by poszerzyć granice zaborów. Wykorzystując niedokładne sprecyzowania konwencji Fryderyk II posłał swe wojska na opanowanie całego dorzecza górnej Noteci, a Józef II przesunął granice znad Seretu po Zbrucz.
Pierwszy rozbiór nie przesądzał jeszcze ostatecznej likwidacji państwa polskiego, które stało się państwem buforowym między trzema rozbiorcami. Zaciążył jednak bardzo nad możliwościami rozwoju gospodarczego Polski, wskutek opanowania przez Prusy dolnej Wisły, a przez Austrię kopalń solnych. Fryderyk II słusznie uważał, że Prusacy „stali się panami wszystkich płodów i całego przywozu Polski”. Ponadto przejście ludnych terenów, zamieszkanych w większości przez Polaków, pod panowanie pruskie i austriackie, nie tylko umożliwiło rozpoczęcie kierowanej przez zaborców akcji germanizacyjnej, ale wpłynęło również niekorzystnie na układ stosunków narodowościowych w Rzeczypospolitej, osłabiając pozycję żywiołu polskiego. Jedynie bowiem straty na rzecz Rosji nie objęły terenów zamieszkanych liczniej przez ludność polską.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: