Moje Notatki

Historia Polski – cz.801

In historia polski w skrocie on Listopad 14, 2009 at 10:14 am

Pierwsza organizacja spiskowa oparła się na zachowanej jeszcze z doby powstania kościuszkowskiego siatce galicyjskiej. Jej koncepcja polityczna była niezbyt sprecyzowana
Przywódca, Walerian Dzieduszycki, myślał o odbudowie Polski kosztem Prus, przy poparciu zewnętrznym. Najpierw spodziewał się pozyskać cesarza, a gdy to zawiodło, liczył na konflikt prusko-austriacki i na interwencję Francji, a nawet Turcji. Ostatecznie przez przebywających w Paryżu emigrantów związano się bliżej z Francją. W styczniu 1796 r. spiskowcy podpisali w Krakowie akt konfederacji. Celem spisku było przygotowanie walki zbrojnej. Na razie miało to polegać na zbieraniu funduszów i broni, organizacji wywiadu, a także pozyskiwaniu najszerszych rzesz społeczeństwa, w tym także chłopów. Program społeczny spisku był jednak nieokreślony. Na czele stanęło tzw. Zgromadzenie Centralne z siedzibą we Lwowie, stąd nazwa Centralizacja Lwowska, stosowana wobec tego ruchu. Centralizacja nawiązała kontakty z pozostałymi zaborami, gdzie utworzono grupy spiskowe. Współdziałał z nią też utworzony w Mołdawii na terytorium tureckim, przez pułkownika Joachima Deniskę, legion składający się z ponad tysiąca żołnierzy i oficerów kościuszkowskich.
Zwycięstwa Bonapartego we Włoszech zdawały się zapowiadać rychłe załamanie się monarchii habsburskiej, toteż Centralizacja przygotowywała się do przyspieszenia powstania w Polsce. Rozwiał te nadzieje rozejm w Leoben. Mimo to w czerwcu 1797 r. Denisko w 200 koni przekroczył granicę turecko-austriacką i wdarł się na Bukowinę. Został jednak wkrótce rozbity pod Dobronowcami, a wystąpienie jego nie spotkało się z odzewem w kraju. Losy Centralizacji były już zresztą wtedy przesądzone: współpracujące ze sobą policje rosyjska i austriacka wykryły siatkę konspiracyjną w obu zaborach i wkrótce więzienia zapełniły się przywódcami oraz członkami tego pierwszego poważnego ruchu spiskowego na ziemiach polskich.
Wśród członków Centralizacji występowały niekiedy tendencje bardziej radykalne, niż znajdowało to odbicie w jej założeniach programowych. Taki charakter miała organizacja spiskowa stworzona przez jakobina Franciszka Gorzkowskiego w dobrach Cisie na Podlasiu, dość luźno związana z warszawską grupą spiskową. Gorzkowski był szlachcicem z pochodzenia, z wykształcenia geometrą. Uczestnik powstania kościuszkowskiego, starał się teraz trafić ze swą propagandą do chłopów. Zamierzał bowiem połączyć powstanie narodowe z rewolucją społeczną. Tłumaczył więc chłopom, że jest ich dosyć, by w drodze powstania zrzucili z siebie jarzmo zarówno pańskie, jak i zaborcy. Powstańcy chłopscy połączyliby się w armię ludową, która doczekałaby się przyjścia Francuzów. Wtedy zorganizowano by państwo o ustroju republikańskim na wzór francuski, znikłyby przywileje stanowe, a chłopi dostaliby żarnie na własność.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: