Moje Notatki

Historia Polski – cz.597

In historia wychowania on Listopad 15, 2009 at 10:18 pm

Najazd szwedzki odegrał katastrofalną rolę w dziejach Polski. Skutki jego dadzą się porównać tylko ze skutkami wojny trzydziestoletniej dla Rzeszy
Była już mowa o zniszczeniu i rabunku dóbr materialnych i kul­turalnych przez obce wojska. Łączyły się z tym i znacz­ne straty ludnościowe, gdy w ślad za wojną nadciągnęła zaraza. Wzmogła się w Rzeczypospolitej ksenofobia i nietolerancja. Na różnowiereów, któ­rzy z obawy przed kontrreformacją sprzyjali Szwedom czy Rakoczemu, spadły prześladowania, które spowodowały bądź ich dobrowolną, bądź to narzuconą, jak w wypadku arian, emigrację z kraju, co odbiło się ujem­nie na dalszym rozwoju stosunków kulturalnych. Znacznemu osłabieniu uległa międzynarodowa pozycja Polski. Szczególnie niekorzystnie ułożyły się pod tym względem stosunki nad Bałtykiem, gdzie możliwości Polski wobec ostatecznej utraty większości Inflant oraz zwierzchności nad Pru­sami Książęcymi uległy wyraźnemu skurczeniu. Wprawdzie ogólnonarodo­wy zryw uratował Rzeczpospolitą przed rozbiorem lub utratą niezależno­ści i przekreślił nadzieje Szwedów na opanowanie portów polskich, nie wy­korzystano jednak go dla wzmocnienia państwa, jakkolwiek słabe strony istniejącego ustroju ujawniły się już bardzo poważnie.

d.Zakończenie wojen z Rosją i podział Ukrainy

Na ustępstwa w stosunku do Brandenburgii i kompromisowe stanowi­sko wobec Szwecji wywarł wpływ rozwój wydarzeń na ziemiach wschod­nich Rzeczypospolitej, gdzie magnateria nie miała zamiaru rezygnować ze swych dawnych posiadłości. Po śmierci Chmielnickiego hetmanem kozaczyzny obwołano Jana Wyhowskiego, szlachcica wziętego do niewoli pod Żółtymi Wodami, kierownika kancelarii Chmielnickiego. Reprezento­wał on interesy bogatszej części Kozaków i starał się uniezależnić od Moskwy, szukając najpierw protekcji Karola X Gustawa, a potem Rzeczy­pospolitej. W Polsce poniewczasie zrozumiano błędy dawnej polityki. Nurt pojednawczy zmierzał do wznowienia zasad ugody zborowskiej czy nawet do masowej nobilitacji wśród Kozaków i ulżenia ciężarom mieszczan i chło­pów (uniwersał z 1655 r.). Do koncepcji tych powrócili reprezentant Wyhowskiego, arianin, podkomorzy kijowski Jerzy Niemirycz, oraz poseł Jana Kazimierza Stanisław Kazimierz Bieńkowski, wojewoda czernihowski. Dnia 16 września 1658 r. doszło do podpisania przygotowanej przez nich w Hadziaczu ugody, która miała otworzyć nawy etap w stosunkach polsko-ukraińskich. Z województw kijowskiego, czernihowskiego i bracławskiego utworzono „Księstwo Ruskie” pod władzą hetmana zatwierdzanego przez króla spośród kandydatów przedstawionych przez stany prowincjonalne. Księstwo miało otrzymać, podobnie jak Litwa, swe własne urzędy, trybu­nał, akademię; brałoby przy tym udział we wspólnym sejmie, a metropo­lita i biskupi prawosławni mieli być dopuszczeni do senatu, prawosławie zaś zrównane w prawach z katolicyzmem. Starszyźnie kozackiej obiecy­wano szlachectwo, sam rejestr jednak uległ zmniejszeniu do 30 tys. Ponad­to szlachta miała powrócić do swych dóbr – co oznaczało ponowne pod­porządkowanie jej chłopstwa i usunięcie Kozaków.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: