Moje Notatki

Historia Polski – cz.662

In historia sredniowiecze on Listopad 15, 2009 at 4:02 pm

Stosunkami gospodarczymi i społecznymi zajął się także Stefan Garczyński w swej Anatomii Rzeczypospolitej Polskiej (1750), krytykując ostro istniejącą sytuację, nędzę chłopską i trudności mieszczaństwa. Był on rzecznikiem ekonomiki, merkantylnej, wdrożenia kultu pracy, podnie­sienia bogactwa kraju wspólnym wysiłkiem wszystkich stanów
Zbliżone do niego stanowisko zajmował w swych publikacjach ekonomicznych Mitzler de Coloff, postulujący m. in. powołanie Kolegium Handlowego, które by kierowało sprawami przemysłu i handlu.
Szczególne znaczenie miała działalność publicystyczna Stanisława Konarskiego. Ten reformator szkolnictwa walczył przez długie lata zarówno o uzdrowienie władz centralnych, jak i odrodzenie moralne całego spo­łeczeństwa szlacheckiego. W licznych wystąpieniach publicystycznych starał się rozbudzić ducha obywatelskiego. Wskazywał też na upośledze­nie innych stanów; tak np. w traktacie z 1757 r. O uszczęśliwieniu własnej ojczyzny domagał się ograniczenia poddaństwa osobistego chłopów i opieki nad mieszczaństwem. W swym najważniejszym dziele O skutecznym rad sposobie (1760-1763) zajął się organizacją władz centralnych. Był pierw­szym, który bezkompromisowo odrzucił liberum veto, widząc w tym pod­stawowy warunek uzdrowienia parlamentaryzmu polskiego. Przedstawił zarazem obszerny projekt reformy sejmowania (żądając m. in. zapewnie­nia przewagi izby poselskiej nad senatem), a także powołania stałego rządu w postaci rady rezydentów szlacheckich i senatorskich przy królu. Odrzucał przy tym Konarski cały balast argumentacji historiozoficznej sarmatyzmu, odwołując się do znajomości praw rozwoju społecznego, do argumentów historycznych i do obowiązku każdego obywatela do udziału w kształtowaniu losów swego państwa.
Dzieło Konarskiego stało się zwiastunem dokonującego się przełomu w mentalności szlacheckiej. Od Rzeczypospolitej sarmackiej została bo­wiem już przebita droga do Rzeczypospolitej oświeconej.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: