Moje Notatki

Historia Polski – cz.669

In historia polski xviii on Listopad 15, 2009 at 5:16 am

Wiele z wymienionych powyżej studiów odnosi się także do dziejów struktury społecznej. Kwestie te budziły zresztą dość żywe dyskusje
Istotne znaczenie miała polemika wokół rozwarstwienia ludności wiejskiej w Polsce; na łamach „Kwartalnika Historycznego” i „Przeglądu Historycznego” wypowiadali się w latach 1953-1955 W. Rusiński, H. Madurowicz, A. Podraża, J. Leskiewiczowa i S. Śreniowski. Chodziło przy tym właśnie o stopień zaawansowania stosunków kapitalistycznych – jak dalece przekształcenie w uwarstwieniu ludności chłopskiej odpowiadało procesom dokonującym się w dobie kapitalizmu. Szeroko rozwinięte zostały badania nad ruchami społecznymi na wsi i położeniem chłopów. Najpoważniejsze osiągnięcia w tej dziedzinie miała wspomniana grupa krakowskich historyków. Temu problemowi poświęcone zostały w znacznej mierze Studia z dziejów wsi małopolskiej w drugiej połowie XVIII w. pod red. C. Bobińskiej (Warszawa 1957), opór chłopski w dobrach ziemskich badał W. Urban (Poddani szlacheccy w województwie krakowskim w II połowie XVIII w. i ich opór anty feudalny, Wrocław 1958), sytuację chłopów w królewszczyznach naświetliła A. Falniowska-Gradowska (Świadczenia poddanych na rzecz dworu w królewszczyznach województwa krakowskiego w drugiej połowie XVIII w., Wrocław 1964). Dla Wielkopolski najważniejsze wyniki dały badania J. Topolskiego (Położenie i walka klasowa chłopów w XVIII w. w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, Warszawa 1956). Tego okresu sięgają też cytowane poprzednio prace B. Baranowskiego o powstaniach chłopskich.
Wśród warstw społecznych największe zainteresowanie badawcze obudziła grupa ludności oscylująca między wsią a miastem – ludzie luźni. Podstawową pracę temu zagadnieniu poświęciła N. Assorodobraj: Początki klasy robotniczej. Problem rąk roboczych w przemyśle polskim epoki stanisławowskiej (Warszawa 1946, wyd. 2 –1966), przeprowadzając analizę ich użyteczności w produkcji przemysłowej. Do tego problemu wrócił we wspomnianej wyżej pracy M. Francič. Natomiast na rolę ludzi luźnych w gospodarce rolnej zwrócił uwagę J. Gierowski, Kartki z rodowodu biedoty wiejskiej (Warszawa 1951), zaś położenie prawne tej grupy badał S. Grodziski, Ludzie luźni (Kraków 1961).
O mieszczaństwie pisano sporo, zwłaszcza w monografiach poszczególnych miast (Warszawy, Poznania, Wrocławia, Kalisza, Bytomia, Lublina, Gniezna, Gdańska i in.), jednak zabrakło gruntowniejszych badań, jak i dyskusji nad formowaniem się preburżuazji w Polsce tej doby Część historyków zajmuje bowiem stanowisko, że warstwa taka ukształtowała się w Polsce właśnie w tym okresie, pozostali są zdania, że utrzymywało się dawne uwarstwienie mieszczaństwa i faktów jednostkowego wychodzenia poza istniejące podziały nie można uogólniać. Ażeby wyrobić sobie pogląd ma tę kwestię, najlepiej zwrócić się do wspomnianej syntezy T. Łepkowskiego czy też studium J. Koweckiego w Konfrontacjach historycznych. Z ośrodków miejskich najdokładniej opracowana została Warszawa. Obok uogólniającego ujęcia A. Zahorskieo, Warszawa za Sasów i Stanisława Augusta (Warszawa 1970) na uwagę zasługują badania demograficzne S. Szymkiewicza, Warszawa na przełomie XVIII i XIX w. w świetle pomiarów i spisów (Warszawa 1959) i B. Grochulskiej, Problem wzrostu ludności Warszawy w drugiej połowie XVIII wieku („Rocznik Warszawski”, 1966). Warunki życia codziennego ludności Warszawy znalazły odbicie w pracach L. T u r n a u, Odzież mieszczaństwa warszawskiego w XVIII wieku (Wrocław 1967) oraz wraz z A. Berdecką, Życie codzienne Warszawy wieku Oświecenia (Warszawa 1969). Dla innych obszarów bardziej uogólniający charakter mają studia W. Ćwika, Miasta królewskie Lubelszczyzny w drugiej połowie XVIII w. (Lublin 1968). Nowe światło na działalność Komisji Dobrego Porządku w miastach po pracach W. Smoleńskiego i I. Baranowskiego rzucił B. Tyszkiewicz, Działalność poznańskiej Komisji Dobrego Porządku, 1779-1784 (Poznań 1964). Udział mieszczan w życiu politycznym przedstawiła K. Zienkowska, Slawetni i urodzeni – Ruch polityczny mieszczaństwa w dobie Sejmu Czteroletniego (Warszawa 1976).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: