Moje Notatki

Historia Polski – cz.867

In historia sredniowiecze on Listopad 15, 2009 at 11:17 am

Pierwsze lata po trzecim rozbiorze przyniosły prawie całkowity zastój w polskim piśmiennictwie. Liczba druków polskich stanowiła w tym czasie 1/10 publikacji w stosunku do doby Sejmu Wielkiego
Pisarze polscy zamilkli albo wypowiadali swe uczucia rozpaczy i rozterki z powodu klęski narodowej. Najwybitniejsze dzieło literackie tego okresu ukazało się za granicą po francusku; był to Rękopis znaleziony w Saragossie pióra Jana Potockiego (który wkrótce potem odbył w poselstwie carskim pierwszą polską naukową podróż do Chin) – utwór bliski wolteriańskiemu racjonalizmowi. Nastrojom apatii i zwątpienia przeciwstawiała się tylko twórczość legionowa, samorodna często, patriotyczna, z wyraźnymi akcentami społecznymi. Wyrósł na niej talent poetycki Cypriana Godebskiego.
Utworzenie Księstwa Warszawskiego zwielokrotniło wprawdzie twórczość panegiryczną, nie wyszła ona jednak poza ramy utworów okolicznościowych. Jeżeli krzewiła się satyra, z powodu trudności z ostrą cenzurą krążyła tylko z ust do ust. Także ograniczona była możliwość publikacji pism opozycjonistycznych. Wychodzące w Warszawie, Krakowie i Poznaniu czasopisma zachowywały panegiryczną postawę wobec Napoleona i jego zwycięstw. Na krótko poprawiła się sytuacja po utworzeniu Królestwa Kongresowego. Zelżenie cenzury pozwoliło na ukazywanie się pism liberalnych, jak „Pamiętnik Warszawski” czy „Wiadomości Brukowe” (w Wilnie). Jakkolwiek wkrótce wróciły rygory cenzury, liczba czasopism wzrastała nadal (w samej Warszawie ogólnoinformacyjnych z 2 do 7 w dobie konstytucyjnej Królestwa)j zwiększała się także liczba czytelników.
Niewiele zajmując się współczesnością, starała się literatura przybliżyć przeszłość jak najszerszym warstwom. Do nich skierowane były Śpiewy historyczne Juliana Ursyna Niemcewicza, rymowane i zaopatrzone w nuty obrazki, idealizujące dawną przeszłość narodową. Stały się one lekturą patriotyczną na cały okres rozbiorowy. Izabela Czartoryska przygotowała natomiast zbiór opowiadań o dziejach Polski, Pielgrzym w Dobromilu, które miały być czytane chłopom. Pojawiały się też powieści historyczne, m. in. Niemcewicza. Obok niego próbował z powodzeniem pióra w tej dziedzinie F. Skarbek, człowiek wielostronnie uzdolniony, zajmujący się i ekonomią liberalną, i dziejami Księstwa Warszawskiego. Ciekawe porównanie charakteru Polaków i Niemców zawiera jego Podróż po Śląsku i Saksonii.
Główny nurt twórczości po lata dwudzieste zamykał się w wąskich ramach klasycystycznych kanonów stylistycznych. Rzadko pobrzmiewały natomiast w niej echa racjonalistyczne – najmocniej chyba w słynnej Stanisława Potockiego Podróży do Ciemnogrodu, krytykującej zacofanie polskiego klerykalizmu. Była to wszakże na ogół twórczość oderwana od głównych problemów ówczesnego życia, nieraz idealizująca stosunki na wsi i „Arkadię” życia ziemiańskiego. Nie uchronił się przed tymi tendencjami i autor najbardziej wtedy poczytnych sielanek – Kazimierz Brodziński. W oparciu o warszawskie salony artystyczne, które decydowały wówczas o „dobrym smaku”, klasycy starali się zapewnić sobie wyłączne prawo do decydowania o drogach rozwoju polskiej literatury i sztuki.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: