Moje Notatki

Historia Polski – cz.706

In leksykon historii polski on Listopad 18, 2009 at 9:15 pm

Jakkolwiek faktyczne zmiany w położeniu najliczniejszej części społeczeństwa Rzeczypospolitej – chłopów – były skromne, istotne znaczenie miało narastające przeświadczenie, że położenie chłopów powinno ulec zmianom i że jednym z pilnych zadań państwa jest zapewnienie tej klasie godziwych warunków życia. Wspólnym wysiłkiem pisarzy politycznych, publicystów i
co światlejszych polityków z królem na czele postawiony został przed szlachtą problem chłopski jako szczególnie ważne zagadnienie polityki wewnętrznej. Ułatwiało to przesunięcie głównego punktu ciężkości na płaszczyznę ogólnopaństwową i otwierało możliwość interwencji państwa w stosunki między panem a poddanym, co od XVI w, przestało być praktykowane. Zmiany w mentalności szlacheckiej pod tym względem dokonywały się powoli, niełatwo było pozbyć się tradycyjnych przyzwyczajeń i przesądów stanowych, toteż próby wkroczenia władzy państwowej w stosunki między panem a poddanymi nie przyniosły większych sukcesów. Ale już w 1768 r. sejm odebrał panu prawo skazywania poddanych na karę śmierci, co stanowiło ograniczenie jurysdykcji patrymonialnej na rzecz państwowej. Nie powiodła się natomiast próba ustalenia uprawnień chłopskich podjęta w odrzuconym przez sejm 1780 r. kodeksie Andrzeja Zamoyskiego i dopiero Konstytucja 3 maja przyniosła dość ogólnikowe, ale znaczące zapewnienie, że „lud rolniczy – pod opieką prawa i rządu krajowego przyjmujemy”. Prawodawcy nie wyciągnęli jednak z tego stwierdzenia dalszych konsekwencji. Jedynie późniejsze umowy między panem a poddanym miały być uznane za „wzajemny obowiązek”, a przybysze z zagranicy mieli zapewnioną wolność osobistą. Najdalej w stosunki te ingerował dopiero wydany przez Kościuszkę w 1794 r. Uniwersał połaniecki, ale wobec klęski powstania i upadku Rzeczypospolitej praktycznie obowiązywał krótko i na niewielkim obszarze.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: