Moje Notatki

Historia Polski – cz.773

In historia sredniowiecze on Listopad 20, 2009 at 1:09 pm

Jakobini warszawscy domagali się zwłaszcza przyspieszenia sądów nad targowiczanami. Na tym tle doszło do zaburzeń w Warszawie 9 maja
Wzburzony wiadomościami o rzekomej ucieczce króla lud wyszedł na ulice stolicy. Pod jego naciskiem przyspieszono działalność Sądu Kryminalnego. Czterech magnatów targowiczan: hetmani Ożarowski i Zabiełło, marszałek Rady Nieustającej Ankwicz i biskup Kossakowski, zawisło z jego wyroku na szubienicy. Zamiast skompromitowanej Rady Zastępczej władzę ujęła w końcu maja powołana przez Kościuszkę Rada Najwyższa Narodowa. W składzie jej znaleźli się obok wciąż przeważających „umiarkowanych” także przedstawiciele lewicy. Hugo Kołłątaj objął wydział skarbu, a Franciszek Dmochowski wydział instrukcji narodowej, zajmujący się szkolnictwem oraz propagandą. Umożliwiło to rozpowszechnianie licznych wtedy jakobińskich pism ulotnych, niekiedy oryginalnych, niekiedy tłumaczonych z francuskiego, o wyraźnie rewolucyjnych tendencjach.
Jakobini (nazywani w ten sposób zresztą przez swych przeciwników politycznych) rozwinęli najbardziej radykalny program reformatorski w czasie powstania, precyzyjnie przedstawiony w badaniach Bogusława Leśnodorskiego. Domagali się przede wszystkim zasadniczej zmiany położenia chłopów w drodze nie tylko zmniejszenia ciężarów i nadania im pełnej wolności osobistej, ale także uregulowania stosunków z panami na zasadzie obowiązujących umów i uwłaszczenia tych chłopów, którzy wzięli udział w powstaniu. Jakobini stawiali także postulat dopuszczenia chłopów do stanowisk państwowych, nie tylko jako dozorców, ale i jako członków komisji i Rady Najwyższej. Zniesione miałyby być różnice w uprawnieniach między mieszczaństwem a szlachtą. Jakobini starali się również o usprawnienie aparatu władzy w powstaniu. Zgodnie z zasadą braterstwa ludów wzywali wszystkie narody, także Rosjan i Prusaków, do wspólnej walki z despotyzmem.
Doniosłe znaczenie dla losów powstania miała działalność wydziału skarbowego. Kołłątaj zerwał z polityką półśrodków, która tak fatalnie zaważyła na reformie wojskowej Sejmu Wielkiego. Nie tylko więc przywrócone zostały podatki ustalone przez ten sejm, ale Kołłątaj wprowadził nadzwyczajny podatek progesywny, ogłosił sześcioprocentową „pożyczkę publiczną obywatelską”, przejął na potrzeby państwowe mennicę królewską, przeprowadził rekwizycję sreber kościelnych, a także poważniejszych depozytów, wreszcie wypuścił banknoty papierowe (bilety skarbowe) zabezpieczone na dobrach narodowych – w obiegu znalazło się ich za ok. 8 min złp. Wszystkie te środki pozwoliły na pokrycie wysokich wydatków, przekraczających 20 min złp., koniecznych zwłaszcza do sformowania i utrzymania armii powstańczej.
Dopiero też w okresie powstania kościuszkowskiego zrealizowana została dawna uchwała o utworzeniu 100 tys. armii. Nie dało się tego osiągnąć zresztą przez rozbudowę samej armii regularnej. Stanowiła ona trzon wojsk powstańczych, nie przekroczyła jednak 55 tys. ludzi. Rekruta uzyskano przez pobór; 6 czerwca Rada Najwyższa nakazała dostarczenie z 5 dymów, tak miejskich, jak i wiejskich, po l pieszym, a z 50 – po l rekrucie z koniem. Umożliwiło to zwłaszcza rozbudowę piechoty. Dużą troską otaczał Kościuszko artylerię, która wobec słabego wyposażenia piechoty w broń palną uzupełniała jej siłę ogniową. Ogółem w walkach dysponowali powstańcy ok. 250 działami.
Wobec trudności z rozbudową wojsk regularnych duża rola przypadła innym formacjom. Należały do nich przede wszystkim tzw. milicje ruchome, dochodzące do 28 tys., milicje miejskie, z których warszawska sięgała 18 tys. ludzi; w razie potrzeby odwoływano się także do pospolitego ruszenia wszystkich mężczyzn od 18 do 40 roku życia: uzbrojenie ostatniej formacji ograniczało się wszakże do pik i kos, toteż mogła być używana tylko do obrony miejscowej. W sumie wojsko regularne oraz milicje ruchome i miejskie dawały ok. 105 tys. ludzi pod bronią w momentach szczytowych powstania.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: