Moje Notatki

Historia Polski – cz.656

In krótka historia polski on Listopad 22, 2009 at 5:24 pm

Jakkolwiek Barok nie przyniósł już tylu dzieł świetnych co czasy Odro­dzenia, to jednak kultura polska zachowała do początków XVIII w. swe siły atrakcyjne
Polska nadal pełniła rolę pośrednika w rozprzestrzenianiu się nowych osiągnięć kulturalnych między Wschodem a Zachodem. Nie chodzi przy tym tylko o terytoria, które znalazły się w ramach Rzeczy­pospolitej, o Litwę, Białoruś, Ukrainę, częściowo Inflanty, ale także o kraje sąsiednie, które przez dłuższy lub krótszy czas znajdowały się pod uro­kiem kultury polskiej. Język polski stał się w tym czasie językiem międzynarodowym, używanym w dyplomacji południowo-wschodniej Europy przez Tatarów, Rosjan, Wołochów i Mołdawian. Zresztą to znaczenie języ­ka polskiego sięgało i na Zachód. Także Niemcy w XVII w. z terenów Śląska, Pomorza, Saksonii, Brandenburgii chętnie uczą się języka polskie­go. W Tybindze w 1677 r. nie wahano się nawet twierdzić, ż wyraźną przesadą, że najważniejszym z żywych języków po języku niemieckim jest polski. Powszechnie zdarzali się Rusini, Mołdawianie i Niemcy, którzy ogłaszali drukiem swe polskie utwory. W Moskwie w pewnych okresach, np. za regencji Zofii Aleksiejewny, język polski, strój i obyczaj były przyjmowane przez dwór.
Ta siła oddziaływania kultury polskiej stanowiła ważny element w pro­cesie asymilacyjnym obcej etnicznie ludności w Rzeczypospolitej. Właśnie w XVII w. nastąpiła polonizacja większości szlachty litewskiej i znacznej części ruskiej. O wiele już słabiej sięgały te procesy do mieszczaństwa, a jeszcze słabiej do chłopstwa. W ten sposób pozornie nastąpiło ujednoli­cenie językowe i kulturalne Rzeczypospolitej, gdy w rzeczywistości nie wychodziło, ono daleko poza klasę panującą. Lekceważenie okazywane plebejom prowadziło ponadto do zapominania o nieszlacheckiej ludności polskiej, zamieszkującej tereny śląskie i pomorskie nie należące do Rzeczy­pospolitej. Więź kulturalna tych „terenów z innymi ziemiami polskimi ule­gła w tym czasie osłabieniu, rozwijająca się na nich kultura polska miała bardziej samoistny charakter, nie łączyła się równie ściśle w integralną całość z kulturą polską jak w wiekach poprzednich, W rezultacie w dobie Baroku ugruntowało się przekonanie o decydującej sile polszczyzny nr wschodnich kresach Rzeczypospolitej przy jednoczesnym osłabieniu wię­zów z faktycznie polską ludnością spoza granicy. Wytworzyło to trwałe resentymenty w psychice szlachty polskiej, które utrzymując się w okresie kształtowania się nowoczesnego narodu polskiego utrudniały mu znale­zienie właściwego miejsca wśród otaczających go narodów.

d.Wczesne Oświecenie

Ostatnie ćwierćwiecze omawianego okresu były to, jak .wspomniano, lata przejściowe, kiedy obok silnych jeszcze elementów sarmacko-barokowych kształtowały się podstawy kultury Oświecenia. Wprawdzie już Jędrzej Kitowicz dostrzegł to zjawisko, gdy starał się zostawić opis ginącej obyczajowości sarmackiej, ale późniejsi badacze skłonni byli lekceważyć wszystko, co się działo w pogardzanych od wystąpień Hugona Kołłątaja czasach saskich. Dopiero ostatnie badania umożliwiły zasadniczą rewizję tych poglądów i doprowadziły do uwydatnienia roli wczesnego Oświece­nia. Najpełniejszy obraz dokonywających się wtedy przemian dał Mie­czysław Klimowicz w swym Oświeceniu.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: