Moje Notatki

Historia Polski – cz.675

In krótka historia polski on Listopad 22, 2009 at 5:24 pm

Stosunkowo wiele publikacji odnosi się do powstania kościuszkowskiego. Wznowienia doczekały się prace W
Tokarza, Insurekcja warszawska (Warszawa 1950), H. Mościckiego, Jakub Jasiński (Kraków 1948), A. Próchnika, Demokracja kościuszkowska (Warszawa 1948, 1964), które podkreślały rolę radykalnego nurtu w powstaniu. Ale i rewizjonistycznie wobec całego ruchu nastawiony A. Skałkowski, który nawet w Kościuszce dopatrywał się niebezpiecznego burzyciela ludu, mógł podjąć swój nurt interpretacyjny w Zagadnieniach kościuszkowskich (Poznań 1947). Jak wspomniano, zagadnienia militarne powstania badał S. Herbst, zbrojeniowe A. Zahorski, a prawnoustrojowe W. Bartel i J. Kowecki. Nowe światło na działalność lewicy powstańczej rzucił B. Leśnodorski w pracy Jakobini polscy. Karta z dziejów powstania 1794 (Warszawa 1960), w której dokonał analizy składu, celów i osiągnięć tego ugrupowania. W sposób popularny, ale uwzględniając wyniki ostatnich badań, A. Zahorski przedstawił Warszawą w powstaniu kościuszkowskim (Warszawa 1967).
W zakresie zagadnień kulturalnych specjalna rola przypadła badaniom nad dziejami oświaty. Unowocześnienie szkolnictwa i stworzenie Komisji Edukacji Narodowej stało się jednym z najistotniejszych elementów przemian doby Oświecenia. Po dawniejszej pracy S. Kota najpełniejszy obraz działalności Komisji dał historyk francuski A. Jobert w dziele ogłoszonym w 1941 r. po francusku i dopiero ostatnio opublikowanym po polsku (Komisja Edukacji Narodowej). Jubileusz Komisji Edukacji Narodowej przyczynił się do licznych publikacji, które jednak nie doprowadziły do nowego syntetyzującego ujęcia jej działalności. Wiele kwestii nie zostało jak dotąd bowiem dokładniej opracowanych. Dyskusyjny jest stan szkolnictwa przed 1773 r. Szkoły pijarskie nie doczekały się gruntownego opracowania, zaś sprawa poziomu szkół jezuickich po reformach z lat pięćdziesiątych XVIII w. jest przedmiotem dyskusji. Wzorowej monografii K. Mrozowskiej doczekała się natomiast Szkoła Rycerska Stanisława Augusta Poniatowskiego (1765-1794) (Wrocław 1961). Uniwersytet Krakowski w dobie wielkiej reformy stał się przedmiotem badań M. Chamcówny, która ich wyniki ogłosiła najpierw w dwu monografiach, a potem skrótowo w Dziejach Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765 – 1830 (t. II, cz. l, Kraków 1968). Najwięcej wątpliwości budzi sprawa szkolnictwa elementarnego, którego rozwój przybrał, jak się wydaje, mniejsze rozmiary, niż to dawniej zakładano. Praca T. Lubienieckiej, Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych (Warszawa 1960), dotyczy głównie działalności wydawniczej Towarzystwa. Także ważny problem zmiany charakteru grona nauczającego, który poruszyła K. Mrozowska w monografii Walka o nauczycieli świeckich w dobie Komisji Edukacji Narodowej na terenie Korony (Wrocław 1956), nie został dotąd rozwiązany. Niektóre uogólnienia dotyczące nauczycieli jezuickich podważa gruntowna rozprawa J. Poplatka, Komisja Edukacji Narodowej. Udział byłych jezuitów w pracach Komisji Edukacji Narodowej (Kraków 1973).
Do poważniejszych osiągnięć badawczych należy publikacja I. Szybiak Szkolnictwo Komisji Edukacji Narodowej w Wielkim Księstwie Litewskim (Wrocław 1973), wprowadzająca nowatorskie spojrzenie zarówno na działalność Komisji na Litwie, jak i w całej Rzeczypospolitej. Na nowych badaniach został także oparty zbiór studiów Nowożytna myśl naukowa w szkołach Komisji Edukacji Narodowej pod red. I. Staszkiewicz-Jasiukowej (Wrocław 1973). Wśród obfitych publikacji popularnonaukowych z oddźwiękiem spotyka się książka B. Suchodolskiego, Komisja Edukacji Narodowej na tle roli oświaty w dziejowym rozwoju Polski (wyd. 2, Warszawa 1973), a także A. Woltanowskiego i R. Wołoszyńskiego, Komisja Edukacji Narodowej 1773-1794 (Warszawa 1973).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: