Moje Notatki

Lata sześćdziesiąte przebiegały pod znakiem współdziałania monarchy ze średnią szlachtą

In polska historia on Listopad 22, 2009 at 1:21 am

Lata sześćdziesiąte przebiegały pod znakiem współdziałania monarchy ze średnią szlachtGŠ. Jakkolwiek nie dowierzała ona zbytnio królowi i podejrzewała go o zakusy absolutystyczne, pozycja Zygmunta Augusta, opierającego się zarówno na dziedzicznych prawach do Litwy, jak i na tradycjach dynastycznych w Polsce, była dostatecznie silna, by mogła stanowić jeden z trzonów dążeń centralistycznych
Niemniej, jak była o tym mowa, po paru latach współpracy zarysowały się rozbieżności między sojusznikami. Zygmunt August był niezadowolony z ograniczonych skutków pociągnięć fiskalnych, które nie .zapewniały mu szybkich dochodów na potrzeby toczonej wojny. Ze swej strony szlachta w swym dążeniu do przekształcenia sejmu w organ decydujący o wszelkich ważniejszych poczynaniach w państwie musiała zetknąć się z oporem króla, który nie zamierzał wraz ze swymi ministrami spaść do roli wykonawcy polityki szlacheckiej. Kiedy posłowie na sejmie 1569 r. po podpisaniu unii lubelskiej, zażądali od Zygmunta Augusta rozrachowania się z kwarty, gdyż nie była ona użyta zgodnie z przeznaczeniem, jakie wytyczył sejm, rozpoczął się rozbrat między królem a obozem egzekucyjnym, który trwał do śmierci Zygmunta Augusta. Odsunął on załatwienie dwu szczególnie pilnych spraw: reformy sądownictwa i formy elekcji. Przy pierwszej chodziło o przekształcenie sądownictwa apelacyjnego. Dotychczas znajdowało się ono w gestii króla, który jednak nie był w stanie wywiązywać się z tego obowiązku. W rezultacie tysiące spraw czekało latami na załatwienie, co podważało wymiar sprawiedliwości w kraju. Szlachta dążyła do powołania własnych sądów apelacyjnych, natomiast król był gotów przekazać swe uprawnienia senatowi. Sprawa upadła, podobnie jak kwestia władzy w czasie bezkrólewia i formy elekcji. I w tym wypadku senat uważał się za jedyny organ, który mógłby przejąć tę władzę, powołując się na dawne zwyczaje.
W tych warunkach śmierć Zygmunta Augusta 7 lipca 1572 r. postawiła Rzeczpospolitą przed najcięższym kryzysem, jaki przyszło jej przeżywać w XVI w. Trzykrotnie żonaty król odszedł bezpotomnie. Ostatni z Jagiellonów nie pozostawił wskazówek ani co do następcy, ani co do organizacji państwa w czasie bezkrólewia. Dawne tradycje w tym zakresie nie odpowiadały sytuacji lub były zgoła zapomniane. Kraj był ponadto rozdarty wzrostem napięcia między magnatami a średnią szlachtą. Pod koniec panowania Zygmunta Augusta zaczęły się bowiem pojawiać rysy na dość zwartym poprzednio obozie egzekucyjnym. Część jego dotychczasowych przywódców zaspokoiła swe ambicje osobiste awansem na krzesła senatorskie i zaczęła solidaryzować się z magnaterią. Dodało to sił obozowi senatorsko-dygnitarskiemu, a dezorientacja ogółu szlachty w dobie bezkrólewia sprzyjała próbom odzyskania dawnych pozycji. Trudna była również międzynarodowa sytuacja Rzeczypospolitej wskutek niezakończenia wojny z Moskwą.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: