Moje Notatki

Wzrosło także upowszechnienie oświaty

In historia 1795 on Listopad 23, 2009 at 3:04 am

Wzrosło także upowszechnienie oświat y . Wbrew stanowisku dawniejszych historyków, którzy gotowi byli widzieć w początkach XVI w
pewien regres w stosunku do XV w., w świetle ostatnich badań, zwłaszcza Eugeniusza Wiśniewskiego, można przyjąć, że w początkach wieku liczba szkół parafialnych była wysoka, a na przełomie XVI i XVII w. pokrywała się niemal z liczbą parafii. Niewątpliwie szkoły tego typu istniały w każdym miasteczku. Dzięki temu szkoły stały się bardziej dostępne dla wszystkich warstw, jakkolwiek chyba najwięcej skorzystali na tym mieszczanie. Poziom tych szkół był bardzo nierówny i na ogół nie wychodziły one poza naukę pisania, czytania i rachowania. Czy w rezultacie tego rozwoju szkolnictwa można przyjąć, że ten zakres wiedzy zdobywało w Polsce około 1 ludności męskiej, jak sugeruje Andrzej Wyczański, nie jest pewne. Niemniej można się zgodzić, że w XVI w. nastąpił stosunkowo poważny jak na te czasy spadek liczby analfabetów.
W miastach zaznaczyły się też dążenia do zmiany programu szkół i przystosowania ich do nowych osiągnięć wiedzy o człowieku i świecie. Już w początkach XVI w. powstały nowe szkoły o poziomie akademickim, jak Akademia Lubrańskiego, założona w Poznaniu w 1519 r. Dalszy impuls dała reformacja, która kształcenie młodzieży uznała za jeden z najlepszych sposobów pozyskiwania sobie zwolenników. Do najwcześniejszych szkół związanych z reformacją należało gimnazjum w Pińczowie, początkowo kalwińskie (1551), później ariańskie. Była to właściwie pierwsza w Polsce średnia szkoła humanistyczna. W ślad za nią powstały inne szkoły protestanckie. Założono gimnazja luterańskie w Gdańsku (1558) i w Toruniu (1568), które wkrótce osiągnęły wysoki poziom i ściągały uczniów nie tylko z Rzeczypospolitej, ale i z okolicznych krajów. Masowo kształciła się np. w Toruniu w XVII w. protestancka młodzież Śląska. Europejski rozgłos zdobyła sobie szkoła ariańska w Rakowie, zwana Atenami Sarmackimi: rektorowali jej znakomici arianie, Polacy i Niemcy, do zamknięcia przez sejm w 1638 j., spowodowanego profanacją krzyża przez uczniów tej szkoły. Równie wybitną pozycję w dziejach szkolnictwa zdobyła sobie prowadzona przez braci czeskich szkoła w Lesznie. Rektorował jej m.in. wielki pedagog czeski, Jan Amos Komenský, który tu wcielał swe nowatorskie pomysły pedagogiczne i tu wydał swój pierwszy elementarz Janua linguarum reseratą (1631). Szkoła w Lesznie upadła w czasie najazdu szwedzkiego, gdy w 1656 r. Leszno zostało odebrane z rąk szwedzkich, a sam Komenský, związany z królem szwedzkim Karolem X Gustawem, musiał puścić Rzeczpospolitą.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: