Moje Notatki

Historia Polski – cz.762

In historia polski ksiazka on Listopad 26, 2009 at 11:05 pm

Istotne zmiany wprowadzała konstytucja do organizacji najwyższych władz Rzeczypospolitej. Przede wszystkim nastąpiło dalsze scalenie państwa polskiego i litewskiego
Zlikwidowane zostały odrębne instytucje centralne, wprowadzona wspólność wojska i skarbu, jakkolwiek utrzymały się nadal odrębności prawne, a szlachta litewska uzyskała prawo obsady połowy stanowisk w organach centralnych. Chociaż ustawodawcy kierowali się monteskiuszowską zasadą podziału władzy, zgodnie z dawnymi tradycjami zrealizowali ją tylko częściowo. Sejm pozostawał bowiem nadal najważniejszym organem władzy. Nie tracił on w gruncie rzeczy swego szlacheckiego charakteru, działalność jego uległa jednak znacznemu usprawnieniu. W ramach dwuletniej kadencji miał być „zawsze gotowy”, przy czym w razie potrzeby zwoływał go król lub marszałek. Decydowała większość głosów – wraz z odejściem od zasady jednomyślności zniesione zostało liberum veto oraz konfederacje. Konstytucja ograniczała ponadto uprawnienia senatu, który otrzymał tylko prawo veta zawieszającego w stosunku do uchwał izby poselskiej. Także król przestał odgrywać rolę „trzeciego stanu” w sejmie. Do kompetencji sejmu należało przede wszystkim ustawodawstwo i uchwały podatkowe, ale także kontrola innych władz. Znacznie zmniejszyła się zależność Sejmu od sejmików – instrukcje poselskie stały się tylko zaleceniami i utraciły dawny, obowiązujący charakter. Wreszcie co 25 lat miał się zbierać specjalny sejm konstytucyjny i tylko on mógłby zmieniać prawa fundamentalne zawarte w konstytucji.
Ważną innowacją stało się wprowadzenie w Polsce monarchii dziedzicznej. Po Stanisławie Auguście tron miał przypaść Wettinowi z elektorskiej linii saskiej. W ten sposób spodziewano się zmniejszyć możliwość ingerencji (które otwierały ostatnie elekcje) państw obcych w sprawy polskie. Konstytucja znosiła również utrwaloną artykułami henrykowskimi odpowiedzialność monarchy, źródło rokoszów i konfederacji. Natomiast odpowiedzialnymi przed sejmem mieli być odtąd ministrowie. Zasadniczym organem władzy wykonawczej stała się bowiem Straż Praw. W skład jej wchodził król jako przewodniczący, prymas, 5 ministrów (policji, spraw wewnętrznych, interesów zagranicznych, wojny i skarbu) oraz następca tronu i marszałek sejmu z głosem doradczym. Ministrów powoływał król spośród najwyższych urzędników, ale tylko na sejmie, który miał prawo usuwania ministra przez uchwalenie votum nieufności. Wszystkie urzędy były podporządkowane Straży Praw, z zastrzeżeniem, że „znosić się” z nimi miała za pośrednictwem komisji wybieranych przez sejm. Komisje te miały charakter kolegialnie zorganizowanych ministerstw. Należały do nich komisje Policji, Wojska, Skarbu i Edukacji Narodowej. Jako organy prowincjonalne funkcjonowały wcześniej powołane komisje porządkowe cywilno-wojskowe.
Usprawnieniu uległo również sądownictwo, zwłaszcza miejskie. Sądy stały się w większości organami kolegialnymi, przy czym średnia szlachta wzmocniła swój wpływ na ich obsadę.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: