Moje Notatki

Historia Polski – cz.851

In historia książki on Listopad 26, 2009 at 9:02 am

Obok tajnych związków studenckich powstawały także konspiracyjne organizacje wojskowe. Największe znaczenie miało wśród nich Wolnomularstwo Narodowe, założone w 1819 r
przez Waleriana Łukasińskiego (1786-1868), majora 4 pułku piechoty. Wolnomularstwo Narodowe powstawało pod pokrywką masonerii, która była wtedy organizacją półjawną i kontynuowała swą dawną działalność filantropijno-oświeceniową, skupiając w Królestwie ponad 4 tys. członków w 32 lożach. Działalność jej popierał początkowo i Aleksander I, występujący jako brat masoński i protektor „Wielkiego Wschodu Polskiego” (jak nazywała się polska gałąź masonerii). Car zamierzał zapewne wykorzystywać masonerię jako dźwignię swych zamierzeń. W samej masonerii toczyła się wewnętrzna walka między przybierającymi na sile elementami konserwatywnymi a liberalnymi, na których czele stał wielki mistrz Stanisław Potocki, minister w Królestwie. Niepowodzenia polityczne Potockiego odbiły się także na losach masonerii, której działalność zawiesił car w 1822 r.
Walerian Łukasiński usiłował wykorzystać formy i częściowo ludzi związanych z masonerią, by stworzyć związek o celach narodowych. Jako zasadnicze zadanie stawiał zjednoczenie i uniezależnienie się ziem polskich. Łukasiński, podobnie jak większość członków Wolnomularstwa Narodowego, skłonny był pozostawić kierownictwo walką o niepodległość szlachcie i inteligencji. Wybuch walki uzależniał od sytuacji międzynarodowej. Bardziej radykalne poglądy reprezentował w jego otoczeniu adwokat Jakub Szreder, „burzyciel” chłopski, który postulował mocniejsze oparcie się na chłopach i ludzie miejskim i w związku z tym domagał się włączenia do programu uwłaszczenia. Wolnomularstwo Narodowe nie zakładało szybkiego doprowadzenia do powstania; na razie starało się zapewnić sobie wpływ na opinię publiczną i wykorzystywać te możliwości, które otwierała konstytucja Królestwa. Organizacyjnie Wolnomularstwo Narodowe objęło przede wszystkim Królestwo, ale powiązało się również z Poznańskiem, gdzie jednak przewagę zdobyło sobie ziemiaństwo, niechętne przemianom społecznym i związkowi z Rosją. Utworzony w Poznaniu Związek Kosynierów dążył do uniezależnienia się, występowały w nim ponadto tendencje filopruskie. Tymczasem sytuacja Wolnomularstwa Narodowego, które musiało ukrywać się zarówno przed masonerią, jak i przed tajną policją carską, skłoniła Łukasińskiego do zawieszenia jego działalności.
Łukasiński jednak nie rezygnował z dalszej akcji konspiracyjnej. W 1821 r. pod wpływem wydarzeń sejmowych, opierając się na Związku Kosynierów i swych najbliższych współpracownikach, Łukasiński stworzył nową organizację – Narodowe Towarzystwo Patriotyczne. Tym razem porzucono formy masońskie, zakładając niewielkie, paroosobowe komórki. Na czele stanął Komitet Centralny, obejmujący przedstawicieli wszystkich zaborów, Królestwa i Krakowa. Jakkolwiek przeważającą liczebnie pozycję wyrobiło sobie w Towarzystwie ziemiaństwo, Łukasińskiemu udało się utrzymać kierownictwo w swym ręku. Ale nadal Towarzystwo nie myślało o szybkim podjęciu walki o niepodległość ani nie wysunęło programu reform społecznych.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: