Moje Notatki

Historia Polski – cz.593

In historia polski książki on Listopad 27, 2009 at 5:18 pm

Karol X Gustaw tymczasem próbował zakończyć opanowanie Polski przez zajęcie Prus. Bez walki poddał się Toruń, po dłuższym oblężeniu kapitulował Malbork, jednak Szwedzi nie mogli przełamać oporu Gdańska, wspartego przez Holandię
Natomiast Karol X Gustaw zdołał skłonić do ustępstw Fryderyka Wilhelma I: na mocy podpisanego w Królewcu układu książę elektor uznał się za lennika szwedzkiego w zamian za przyznanie mu Warmii. Wtedy Karol X Gustaw skierował się znów na południe, by rozprawić się z polską irredentą. Spotkały go jednak niepowodzenia. Pola­cy organizowali dopiero armię i nie byli w stanie skutecznie stawić czoła wojskom szwedzkim w otwartym polu – świadczyła o tym porażka Czarnieckiego pod Gołębiem. Z powodzeniem zastosował wtedy wódz polski szarpaną, atakując Straże przednie i zaopatrzenie nieprzyjaciela, a unikając starć z głównymi siłami. Osłabiony nękającymi walkami Ka­rol X Gustaw musiał ustąpić spod Zamościa i zrezygnować z uderzenia na Lwów. Nie zdołali też Szwedzi utrzymać się na linii Sanu, gdy do walki z nimi ruszyło tamtejsze chłopstwo, wezwane uniwersałami Jana Kazimie­rza, oraz pospolite ruszenie, a jednocześnie zaczęły się koncentrować woj­ska polskie i litewskie Sapiehy. Karol X Gustaw został zmuszony do od­wrotu, utknął wszakże w widłach Sanu i Wisły, osaczony przez Czarnieckiego. Jerzego Lubomirskiego i Sapiehę. Wprawdzie wyrwał się stamtąd, gdy Czarniecki pospieszył nad Pilicę i pod Warką rozgromił usiłujące udzielić królowi pomocy posiłki szwedzkie pod wodzą margrabiego Fryde­ryka Badeńskiego (7 kwietnia), ale nie był już zdolny powstrzymać dalszej ofensywy polskiej. Prowadzona w oparciu o powszechny ruch partyzancki wojna ludowa złamała szwedzki system obrony. Odebrano większość Mało­polski (z wyjątkiem Krakowa), po czym daleki zagon Czarnieckiego i Lu­bomirskiego wsparł powstanie w Wielkopolsce, które oczyściło z wojska szwedzkiego i tę dzielnicę. W końcu czerwca odzyskana została Warszawa, której dowódca Wittenberg kapitulował w obliczu gwałtownego szturmu wojska i mas pospolitego ruszenia i ludu.
Król szwedzki musiał szukać sprzymierzeńców. W zamian za obietnicę odstąpienia mu Wielkopolski pozyskał pomoc Fryderyka Wilhelma i wraz z jego wojskami skierował się ponownie pod Warszawę. Ciężka, trzydnio­wa bitwa pod Warszawą (28 – 30 lipca) skończyła się znów dzięki przewa­dze artylerii i lepszej sprawności manewru zwycięstwem wojska szwedz­kiego i brandenburskiego. Nie przyniosła jednak trwałego rozstrzygnięcia. Wojska Fryderyka Wilhelma musiały się wkrótce wycofać, zaskoczone najazdem Prus Książęcych przez oddziały polskie i nadesłane im z pomocą przez wiernego sojusznika czambuły tatarskie. Hetmanowi Gosiewskiemu powiodło się pokonać Szwedów i Brandenburczyków pod Prostkami, co jeszcze bardziej osłabiło zdolności ofensywne elektora. Jednocześnie bo­wiem Czarniecki oczyszczał z brandenburskich garnizonów Wielkopolskę, a potem wojska polskie wtargnęły w odwecie do Marchii i na Pomorze Zachodnie.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: