Moje Notatki

Historia Polski – cz.674

In okrągły stół historia polski on Listopad 27, 2009 at 10:24 pm

Badania nad dziejami wojskowości i sztuki wojennej w okresie Oświecenia posunęły się stosunkowo słabo od czasu prac W. Konopczyńskiego, M
Kukieła, B. Pawłowskiego i W. Tokarza (którego studia zostały przypomniane w zbiorowym wydaniu Rozprawy i szkice, t. I-II, Warszawa 1959). Poza wspomnianą wyżej monografią E. Rostworowskiego, którego badania kontynuował dla okresu Sejmu Wielkiego L. Ratajczyk, Wojsko i obronność Rzeczypospolitej 1788-1792 (Warszawa 1975), na uwagę zasługują badania S. Herbsta nad dziejami powstania kościuszkowskiego, szczególnie Powstanie kościuszkowskie a przełom sztuki wojennej u schyłku XVIII w. („Biuletyn WAP”, Seria Historyczna, nr 2, 1958). Ten stan badań znajduje także odbicie w Zarysie dziejów wojskowości polskiej do roku 1864 (t. II, Warszawa 1966).
Nowe założenia metodologiczne, przede wszystkim postulat skoncentrowania się na zjawiskach masowych, spowodowały, że znacznie osłabł nurt historii politycznej, dzielonej często na historię dyplomacji, stosunków międzynarodowych, militarną czy wreszcie konfliktów społeczno-ustrojowych. Większe zainteresowanie budził okres konfederacji barskiej. Ukazanie się tuż przed wojną okazałej monografii tego ruchu, pióra W. Konopczyńskiego, przesadnie potępianej później za rzekomą gloryfikację Baru, gdy w rzeczywistości zawierała wielostronną, rzadką w dawniejszej historiografii analizę strukturalną specyficznej instytucji szlacheckiej, nie zniechęciło historyków do podjęcia tego problemu. Zwłaszcza prace W. Szczygielskiego, Konfederacja barska w Wielkopolsce (Warszawa 1970) oraz J. Michalskiego, Schyłek konfederacji barskiej (Wrocław 1970) dzięki rzetelnemu wysiłkowi badawczemu pozwoliły na rewizję niektórych twierdzeń Konopczyńskiego. Także praca W. Serczyka, Koliszczyzna (Kraków 1968), rzuciła nowe światło na potężny ruch ludowy na Ukrainie, który odbił się na losach konfederacji barskiej w jej wczesnym etapie. Nową próbę spojrzenia na rolę konfederacji barskiej przyniosła zwłaszcza poświęcona jej konferencja w Krakowie; materiały jej zostały opublikowane w zbiorze Przemiany tradycji barskiej pod red. Z. Stefanowskiej (Kraków 1972).
W zakresie stosunków międzynarodowych nie badanym dotychczas problemem stanowiska Polski wobec konfliktu austriacko-pruskiego zajął się J. Michalski, Polska wobec wojny o sukcesją bawarską (Wrocław 1966). Stosunki polsko-angielskie były przedmiotem badań W. Konopczyńskiego, Polska a Anglia w XVIII w. („Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” 1947), i Z. Libiszowskiej, która zebrała swe studia z tego zakresu w książce Życie polskie w Londynie w XVIII wieku (Warszawa 1972). Na tle tych badań powstała też jej praca Opinia polska wobec rewolucji amerykańskiej w XVIII wieku (Łódź 1962), w której przedstawiła oddziaływanie wojny kolonii o niepodległość na społeczeństwo polskie i jego sympatie amerykańskie. Badania wzajemnych opinii objęły także stosunki polsko-francuskie. H. Rzadkowska opracowała Stosunek polskiej opinii publicznej do rewolucji francuskiej (Łódź 1948), zaś R. W. Wołoszyński w monografii Polska w opiniach Francuzów XVIII wieku – Rulhiere i jego współcześni (Warszawa 1964) podjął problem obrazu Polski w mentalności różnych narodów Europy; temat ten rozwinął potem na X Zjeździe Historyków Polskich. W jakiej mierze starano się wpłynąć na ten obraz, wskazuje praca J. Łojka, Polska inspiracja prasowa w Holandii i Niemczech w czasach Stanisława Augusta (Warszawa 1969). Wreszcie spojrzenie na ówczesną (a także późniejszą) historiografię europejską i jej stosunek do upadku Rzeczypospolitej zawiera doskonała praca M. Serejskiego, Europa a rozbiory Polski – Studium historiograficzne (Warszawa 1970).
Wracając do zagadnień polityki międzynarodowej trudno nie podkreślić słabego zainteresowania historyków układem stosunków między Polską a jej sąsiadami. Do wyjątków należy praca J. Łojka, Misja Debolego w Petersburgu w latach 1787-1792 (Wrocław 1962). Niektóre tylko aspekty działania dyplomatów polskich naświetla Życie polskie w Stambule w XVIII w. J. Reychmana (Warszawa 1959). W badaniach nad stosunkami polsko-pruskimi ostatnim słowem jest Fryderyk Wielki a Polska W. Konopczyńskiego (Poznań 1947), jeśli nie liczyć drobnych studiów J. Michalskiego i E. Rostworowskiego. W tej sytuacji wzrasta znaczenie badań obcych, nawet tendencyjnych, np, ogłoszonej przez amerykańskiego historyka H. H. Kaplana pracy o pierwszym rozbiorze (The First Partition oj Poland, New York 1962), uzupełniającego jak gdyby dawniejsze prace swego ziomka H. R. Lorda o drugim i trzecim rozbiorze, z których wydano ostatnio po polsku dzieło Drugi rozbiór Polski, Warszawa 1973.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: