Moje Notatki

Historia Polski – cz.693

In historia polski wydarzenia on Listopad 27, 2009 at 7:27 am

Wszystkie te zjawiska nie odgrywały jeszcze dominującej roli w gospodarce wiejskiej. Na wielkich przestrzeniach Rzeczypospolitej przeważała stale pańszczyzna z jej wszystkimi ujemnymi skutkami, a zwiększenie produkcji właściciele dóbr starali się zyskiwać przez podnoszenie obciążeń pańszczyźnianych
Przemiany w rolnictwie następowały powoli, niekiedy ulegały nawet cofnięciu (np. ponowne wprowadzenie pańszczyzny zamiast czynszu w ekonomiach litewskich w latach sześćdziesiątych). W tych warunkach zwiększanie produkcji zbożowej było w znacznym stopniu wynikiem zwiększania stopnia wyzysku mas chłopskich. Toteż jakkolwiek o poziomie życia gospodarczego w Rzeczypospolitej decydowała sytuacja rolnictwa, wydaje się jednak, że dla zrozumienia powstałych w drugiej połowie XVIII w. w Polsce przemian większe znaczenie mają przekształcenia, które nastąpiły wtedy w miastach i w przemyśle.

b.Rozwój przemysłu manufakturowego

O ile w zakresie rolnictwa stosunki w Polsce niewiele w gruncie rzeczy odbiegały od sytuacji panującej u jej sąsiadów, o tyle jej produkcja rzemieślniczo-przemysłowa znajdowała się w stanie zacofania zarówno w stosunku do Prus i Austrii, jak i do Rosji. Półwiekowe (bo o faktycznym rozwoju w tej dziedzinie można we wszystkich tych państwach mówić dopiero od początków XVIII w.) opóźnienie starano się w pośpiechu odrobić zwłaszcza w ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci istnienia Rzeczypospolitej. Powiodło się to jednak tylko częściowo.
Najważniejszym momentem było powstanie przemysłu manufakturowego. Jak była o tym już mowa, początki jego sięgają pierwszej połowy XVIII w. i wiążą się z inicjatywami magnatów, którzy w ten sposób zamierzali zwiększać dochodowość swych dóbr. W drugiej połowie XVIII w. proces ten nasilił się, przy czym szczególnego znaczenia nabrała działalność przedsiębiorców mieszczańskich. Po objęciu tronu przez Stanisława Augusta ważną rolę w rozwoju przemysłu manufakturowego na ziemiach polskich zaczęła także odgrywać inicjatywa królewska.
Manufaktury rozwijały się szczególnie w miastach wielkopolskich, na Pomorzu, w Warszawie, w Krakowskiem, a także w niektórych dobrach magnackich we wschodnich częściach Rzeczypospolitej. Najbardziej uprzemysłowiona była zapewne Wielkopolska, gdzie już w poprzednim okresie prosperowała produkcja tekstylna, zwłaszcza sukiennicza, przybierająca niejednokrotnie formę nakładu. Oparła się ona na dobrze postawionej hodowli owiec. Miejscowym surowcem posługiwała się również rozwijająca się nieźle wytwórczość skórzana. W obu tych działach w ciągu XVIII w. występowały manufaktury zdecentralizowane lub też nawet scentralizowane (stosunkowo nieliczne), zakładane przez przedsiębiorców mieszczańskich. Najwybitniejszy z nich Jan Klug założył, głównie w Poznaniu, który odradza się jako ważny ośrodek produkcyjny, manufaktury włókiennicze, bawełniane, skórzane, tabaczne, wytwórnie mydła, świec, powozów, kart do gry. Najlepiej rozwijała się wszakże nadal produkcja sukiennicza – zarówno w ramach produkcji cechowej, jak i manufakturowej, która obejmowała około 45% warsztatów. W 1788 r. w Wielkopolsce sukienników obliczano na 1916 osób, produkcja sukna sięgała 113 tys. sztuk (tj. ok. 2 mln metrów). Była ona w niemałym stopniu przeznaczona nie tylko na rynek wewnętrzny, ale i na eksport do Rosji. Najważniejszym ośrodkiem sukiennictwa wielkopolskiego stał się w tym czasie Rawicz, skąd wychodziło około 15% produkcji.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: