Moje Notatki

Litwa przechodziła w pierwszej połowie XVI

In historia rodu on Listopad 27, 2009 at 2:24 am

Litwa przechodziła w pierwszej połowie XVI w . głębokie przemiany wewnętrzne, które zbliżały jej ustrój społeczny i ekonomiczny do stosunków panujących w Polsce
Polegały one na ograniczeniu uprzywilejowania możnowładztwa litewskiego i formowaniu się stanu szlacheckiego, w którym nastąpiło zresztą zrównanie bojarów litewskich z bojarami i kniaziami ruskimi. Zarazem zanikały różnice pomiędzy różnorodnymi warstwami ludności chłopskiej, z których ukształtowała się jednolita pod względem sytuacji społeczno-prawnej klasa. Istotne umączenie miała pod tym względem kodyfikacja praw dokonana po raz pierwszy w 1529 r. przez wydanie Statutu litewskiego, uzupełniona później wydaniem drugiego Statutu (1565), zwiększającego uprawnienie polityczne szlachty, i trzeciego Statutu litewskiego, wprowadzającego przywiązanie chłopa do ziemi i poddanie go władzy sądowej pana (l588). Przekształcenie stosunków wiejskich przyspieszyła reforma rolna nazwaną pomiarą włóczną, rozpoczęta w latach pięćdziesiątych XVI w. Polegała ona na wprowadzeniu jednolitej jednostki gospodarczej ziemi – włóki (ok. 30 mórg). Jednocześnie następowało wprowadzenie pełnej trójpolówki przy zwiększeniu obszaru ziemi folwarcznej (kosztem chłopskiej) oraz podniesienie ciężarów chłopów, zwłaszcza pańszczyzny. Mimo że nadal najbardziej wpływową grupę stanowiło kilkadziesiąt rodzin możnowładczych, coraz bardziej liczył się głos szlachty, która w 1565 r. otrzymała sejmiki powiatowe z prawem wysyłania z nich posłów na sejm, a wkrótce potem szeroki udział w sądownictwie na wzór szlachty polskiej. Wprowadzono także podział kraju na województwa.
W miarę umacniania się pozycji ekonomicznej szlachty poprzez upowszechnianie się folwarku pańszczyźnianego, a także w miarę upodabniania się do Polski pod względem ustrojowo-politycznym, rosło i na Litwie dążenie do emancypacji spod hegemonii o wiele potężniejszego niż w Koronie możnowładztwa. Ścisłe związki z Polską zdawały się zapewniać realizację tego dążenia. Ale i samo możnowładztwo litewskie, widząc trudności samodzielnego oparcia się rewindykacyjnym tendencjom państwa moskiewskiego, skłonne było pójść na kompromis i związać się z Polską, by wzmóc swą siłę odporną. Było to tym bardziej konieczne, że bezpotomna śmierć Zygmunta Augusta mogła doprowadzić do zerwania więzów łączących oba państwa. Sam król, początkowo niechętny takiemu rozwiązaniu, które musiało prowadzić do osłabienia stosunkowo silnej pozycji władcy na Litwie, pod koniec swego życia nie bez wpływu doświadczeń z wojny z Iwanem IV stał się zdecydowanym rzecznikiem unii realnej.
Rokowania polsko-litewskie rozpoczęły się na sejmie 1563-1564 r., gdzie Zygmunt August przelał swe prawa dziedziczne do Litwy na Koronę. Początkowo, pertraktacje nie dały jednak rezultatu. Magnateria litewska, nie chcąc tracić swej dominującej pozycji, godziła się tylko na luźny związek. Rozstrzygnięcie zapadło na wspólnym sejmie polsko-litewskim w Lublinie w 1569 r. Gdy niezadowoleni magnaci litewscy przerwali toczone tam rokowania i wrócili na Litwę, Zygmunt August ogłosił wcielenie do Korony pogranicznych obszarów skolonizowanego przez drobną szlachtę mazowiecką Podlasia, a także Wołynia i Naddnieprza, województwa kijowskiego i bracławskiego. Szlachta tych ziem zrównana została w prawach ze szlachtą koronną, wprowadzony został ustrój polski. W obliczu tego faktu i pod wzrastającym naciskiem średniej szlachty magnaci litewscy wrócili do Lublina gdzie l lipca zaprzysięźono unię między obu państwami.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: