Moje Notatki

Historia Polski – cz.720

In wielka historia polski on Listopad 28, 2009 at 3:28 pm

Dopiero jednak kasata zakonu jezuitów, który dzierżył pieczę nad większością szkół średnich w Polsce (66 kolegiów), umożliwiła zasadniczą reformę szkolnictwa. W celu przeprowadzenia jej sejm powołał w 1773 r
Komisję Edukacji Narodowej, przekazując do jej dyspozycji majątek jezuitów. W skład Komisji weszły tak wybitne osobistości, jak Andrzej Zamoyski, Ignacy Potocki, późniejszy prymas Michał Poniatowski czy biskup wileński Ignacy Massalski. Wśród współpracowników Komisji znalazło się natomiast wielu znakomitych pedagogów i działaczy edukacyjnych, m. in. Grzegorz Piramowicz i Hugo Kołłątaj. Przejąwszy sieć szkół jezuickich, opierając się przy tym na olbrzymich funduszach z dawnych dóbr zakonnych, Komisja przeprowadzała trudne dzieło zeświecczenia szkolnictwa – zarówno jeśli chodzi o skład zespołu nauczającego, jak i przedmioty wykładane młodzieży. Równie ważne było stworzenie jednolitego systemu szkolnictwa o hierarchicznym układzie – poczynając od szkół elementarnych, przez szkoły podwydziałowe i wydziałowe po szkoły główne, które sprawowały ogólny nadzór nad szkolnictwem w Koronie i na Litwie.
Najważniejsza rola przypadała w tym systemie szkołom głównym, którymi stały się Akademia Krakowska i Wileńska. Zostały one gruntownie zreformowane. W Krakowie reformy przeprowadzał Hugo Kołłątaj w latach 1777-1783. Rozbudował on katedry matematyki, fizyki i chemii, ograniczył przywileje teologii, a jako język wykładowy wprowadził polski. Starał się, by nauka wykładana na uczelni miała bardziej „użyteczny” charakter. Dzięki jego zabiegom wzrósł poziom grona nauczającego. Kołłątaj nie podejmował przy tym kroków, by sprowadzić specjalistów z zagranicy, ale otaczał opieką wybijających się młodych uczonych. Dzięki temu szybko wzrósł poziom Szkoły Głównej Koronnej i stała się ona znów, po długiej przerwie, twórczym ośrodkiem naukowym. Równie skutecznie reformował uczelnię wileńską eks-jezuita Marcin Poczobutt-Odlanicki, wybitny matematyk. Obie szkoły główne sprawowały nadzór nad szkołami średnimi i przygotowywały dla nich świeckich wykładowców. Liczba ich wzrastała jednak powoli. W rezultacie większość spośród ok. 400 nauczycieli jezuitów, którzy wykładali w kolegiach do 1773 r., pozostawała nadal na swych stanowiskach, współpracując zresztą na ogół lojalnie z nowymi władzami.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: